Vroege Vogels

Ons Nationaal Vogelconcert start in de Groene Jonker waar we de blauwborst horen en alle andere zangers in het riet hun best doen. Omdat Aziatische hoornaars schadelijk voor honingbijen zijn, roepen imkers burgers op deze soort te vangen met ‘selectieve’ vallen. Hier bestaan zorgen over! Zonder vangstquotum, wordt de pijlinktvis met honderdduizenden per maand uit de Noordzee gevangen. En verder: Bioversiteit van greppellandschap, Beleef de Lente, vogels van bouwstenen en Amerikaanse rivierkreeft. Presentatie: Menno Bentveld

Vijf insecten dingen mee naar de felbegeerde titel Insect van het Jaar. Wordt het de vuurzwamveervleugelkever, het boerenwormkruidbladrandluis, de zandoorworm, de grote rietsigaarvlieg of de hertenhuisvlieg? Niet alleen mannelijke vogels zingen. En koolmezen in de stad zingen steeds hogere liedjes. In het boek Vogelgeluiden ontrafeld zet gedragsbioloog Carel ten Cate de nieuwste inzichten over vogelzang en -roep op een rij. Verder een stoomcursus lentehommels, de column van Dichtwater én de eerste nachtegalen op de fenolijn. Presentatie: Menno Bentveld

Het gaat slecht met bestuivende insecten in Nederland. Daarom is deze week een grootschalig landelijk onderzoek naar bijen en zweefvliegen van start gegaan. Onderzoekers proberen verdwenen zoetwatermosselen weer terug te brengen in de Nederlandse rivieren. Geertje Jansen is floralorist. Zij verzamelt oude volksgebruiken en verhalen over planten, bomen en struiken. En verder: Milieudefensie en energiecrisis, blauwe reigers in Amsterdamse bos, Usutu-virus bij merels en natuur versus landbouw. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld.

Bij lepelaars wordt het trekgedrag niet genetisch, maar cultureel bepaald. Wouter Vansteelant doet onderzoek naar dit bijzondere gedrag. De laurierkers is een geliefde tuinplant, maar kan ook voor problemen in de natuur zorgen. Plantenkenner Baudewijn Odé vertelt over de plant die steeds vaker opduikt in kwetsbare natuurgebieden. Vormen mollen met de gangen die ze graven in dijken een bedreiging voor de veiligheid? Onderzoekers brengen molshopen en mollengangen in Zeeuwse dijken in kaart. En verder: botanische kunst, bontbekplevieren bij Beleef de Lente, een vervolg op de sleedoorn reportage, insectenkasten timmeren op school, 125 jaar NOU en verduurzaming binnen de Formule 1. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Menno Bentveld.

Antartica, een nieuwe sieralg, hoe graven bevers, boren in Rotterdam en de verkiezing van insect van het jaar 2026. De column is van Katinka Polderman en de presentatie in handen van Menno Bentveld.

Hoe realistisch zijn die dino’s nu echt afgebeeld in de nieuwe Netflix-serie The Dinosaurs? Verslaggever Gert Elbertsen is uitgenodigd bij paleontologen-koppel Melanie During en Dennis Voeten. De afgelopen weken volgden we verslaggevers door het hele land in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Wat valt er op het gebied van natuur en klimaat te kiezen? Nynke Laverman en Sytze Pruiksma maken een theatervoorstelling OAK die gaat over onze (verloren) band met de natuur. De column is van Hans Sibbel. Presentatie: Menno Bentveld.

We reiken de Frater Willibrordusprijs 2026 uit en vieren meteen dat de fenolijn maar liefst 25 jaar bestaat! Waterpiepers trekken in het voorjaar van noord naar zuid, in plaats van andersom. En wat bloeit er al rondom het Groene Huis in het vroege voorjaar? Verder in de uitzending: D66 Veenendaal wil het groenste winkelcentrum van Europa, scholieren zetten zich in voor rechten voor de natuur op Veur-Lent, steenuilenkast en extra veel fenolijn. De column is van Jocelyn de Kwant. Presentatie: Menno Bentveld.

De leukste natuursoap van het jaar gaat weer van start! Beleef de Lente, ofwel Big Broeder, slingert live in de uitzending de camera’s aan. In Amsterdam nemen we een kijkje bij de organisatie van een duurzame, vegetarische iftar. En in zeehondencentrum Pieterburen wordt de communicatie tussen jonge zeehonden onderzocht. Verder in de uitzending: gemeenteraadsverkiezingen in Texel en mummiekelkjes. De column is van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 9.00 uur vanuit het Groene Huis in Amersfoort.

Rechtszaak heeft een betere bescherming van Natura 2000-gebieden op de Noordzee tegen schadelijke activiteiten afgedwongen. We starten met het volgen van een blauwe reigerkolonie in het Amsterdamse bos. Deze wereldberoemde fossielen, ontdekt door de Nederlander Eugène Dubois, zijn recent teruggegeven aan Indonesië. Binnenkort volgen ook zo’n dertigduizend andere fossielen die de Nederlander verzamelde op Java en Sumatra.  En verder: lelieteelt in Midden-Drenthe, snijden in dode vogels, kakapo van Nieuw-Zeeland,  kleine beestjes en kleurvariatie bij buizerds. De column is van Patrick Jansen. Presentatie: Menno Bentveld

Met een loep ontdek je de korstmossen zo! Om deze bijzondere miniatuurwereld van dichtbij te bekijken, trekken we duinen in van Overveen. Speciale aandacht voor Nico de Haan, icoon onder de vogelaars, die op 78-jarige leeftijd is overleden. Marjon Savelsberg is opgenomen in de 'World Owl Hall of Fame ' voor haar Oehoe-onderzoek. En verder: Ecocide, Carolus Clusius van de Hortus botanicus, BIRDS in Het Mauritshuis in Den Haag en groen Lelystad.  De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Menno Bentveld

Door de toename van CO2 in de lucht neemt de voedingswaarde van gewassen af. Zo bevatten de gewassen minder zink, eiwitten en ijzer en neemt het aantal calorieën toe. Met z'n ondeugende blik heeft de wasbeer een enorm hoog knuffelgehalte. Maar deze van oorsprong Noord-Amerikaanse soort heeft iets te veel naar z'n zin in ons land. Waarom gebruiken we nog altijd proefdieren in de wetenschap? En verder: honden in het Ulvenhout, mollen tellen, dichter Ida Gerhardt, vleermuizen, All you can Peat en Marker Wadden bestaat 10 jaar. De column is deze week van Jelle Reumer. Presentatie: Menno Bentveld.

Dit weekend is de Nationale Tuinvogeltelling, we tellen live mee en kijken welke vogels er allemaal bij het Groene Huis langskomen. De meerval doet het goed in Nederland, maar in hoeverre eet deze gigantische vis kwetsbare soorten? We zien nu overal de rozenbottel van de hondsroos. Het is een ware vitamine C bom én een van de nieuwe wintersoorten van Expeditie 10. En wat staat er in het coalitieakkoord over klimaat, natuur en milieu? Verder ook in de uitzending: beloega aan de Nederlandse kust, wadvogeltelling op Ameland, vogelen met Matties, de Hounspolder en zilverreigers. De column is deze week van Dolf Jansen. Presentatie: Jan van Poppel

Tiktokker Tammo is een fanatiek vogelaar en neemt ons mee naar zijn favoriete plek in Groningen; de Kiekkaaste in Nij Stoatenziel. Voor het schrijven van zijn boek 'Het pesticidenparadijs' belandt onderzoeksjournalist Dirk de Bekker in een parallel universum. Het blijkt een woud van lobby, misleiding, belangen en vervuiling te zijn. En verder: Tafel van Natuurmonumenten, Klimaatverandering van het verleden, de Nationale Voorleesdagen, varkensvlees, voorjaarsbodes in de winter, scholeksters en de gemeenteraadsverkiezingen. De column is deze week van Hans Sibbel. Vroege Vogels Radio wordt deze zondag gepresenteerd door Jan van Poppel.

Een historisch VN-verdrag maakt het mogelijk een groot deel van de oceaan te beschermen tegen menselijke bedreigingen. Welk vogelvoer moeten we eigenlijk best in de tuin hangen en waarom? Kunstenaar Nathalie Wijker maakt prachtige natuurkunstwerken van papier. En hoe staat het met groen beleid bij de gemeenteraadsverkiezingen? En verder: hazen vangen en uitzetten, dassen, houtduiven, insectenverkiezing, Living Lab en onderzoek op Antarctica. De column is deze week van Bibi Dumon Tak.

De steenuil is de vogel van het jaar 2026 geworden. Met deze benoeming vragen de organisaties om extra aandacht voor het kleinste uiltje van ons land. In de Amsterdamse Waterleidingduinen probeert beheerder Waternet konijnen weer terug te krijgen. Ze doen dat door de konijnen te vangen en te verhuizen. En verder: antivries in insecten, snippen, sporen in de sneeuw, winter onder water en winterse weersverschijnselen. De column is deze week van Dichtwater. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit Hilversum. Lees hier meer over de uitzending. (https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/audio/radio-11-januari-2026-steenuil-sneeuw-anti-vries-insecten-konijn)

Op zoek naar vuursalamanders in Praag, jarenlang onderzoek naar grauwe kiekendieven in Senegal, op expeditie in het extreme noorden van Kenia en onderzoek naar waarom walvissen aanspoelen in Schotland. Deze buitenland special staat volledig in het teken van onze luisteraars, en de natuur, van over de grens. Onder andere ook in de uitzending: een prachtig vogelconcert uit India, een live gesprek vanuit het Canadese Bowen Island en een zoektocht naar de notenkraker. En uiteraard een volle fenolijn met de mooiste internationale meldingen. De column is deze week van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit Hilversum.

Elke dag deelt internetfenomeen Malcom Jamin een fascinerende dierenverhaal vanuit een ijskoude sloot in Alkmaar. Hoe kwam het Nationaal Burgerberaad Klimaat tot haar advies voor een duurzamer Nederland? De brileider op Texel is mogelijk meest gespotte vogel in Nederland ooit. De mooiste natuurboeken van het moment en een terugblik op de beste radioreportages van het afgelopen jaar. De column is deze week van Bibi Dumon Tak. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Groene Huis te Amersfoort. (https://)

Al zeventig jaar klinkt de natuur op de zondagse radio. In 1955 startte de VARA met het programma 'Weer of geen weer' dat later werd opgevolgd door 'Vroege Vogels'. We blikken terug met mediahistoricus Huub Wijfjes en verslaggever Henny Radstaak. Onbekende uitgestorven soort spitssnuitdolfijn ontdekt in de Westerschelde. Op de Wadden gaat het aantal pups iedere winter omhoog. En verder: kauwen op het dak van Arnhemse Gelredome, kwelwater, Mirasaurus en natuurlijk de fenolijn. En de column is van NIkki Dekker. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Groene Huis te Amersfoort.

Volgens microbioloog Han Wösten staan we aan het begin van een tijdperk waarin mycelium onze huizen, meubels en zelfs onze garderobe vormgeeft. In Amsterdam heeft een roerdomp zijn plek gevonden in het Vondelpark. Receptontwikkelaar Joeri Veul schreef het boek 'Heilig Boontje' waarin hij eindeloos varieert met peulvruchten. En verder: Guillty Trashures, plastic in de natuur, onbekende rivieren, ecologische woningen en korstmossen. En de column is van Patrick Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Groene Huis te Amersfoort. Lees hier meer over de uitzending. (https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/audio/14-december-2025-roerdomp-amsterdam-schimmel-peulvruchten)

Wat zijn de effecten van licht- en geluidsoverlast op migrerende vissen? Onderzoekers testen het in een kunstmatige rivier. We kijken mee met werknemers die heggen planten op bedrijventerreinen. Een gesprek over de strijd voor de rechten van de bij. En hoe redden we ’s werelds snelste roofdier? Verder in de uitzending: klimaatkoor zingt bij cruiseschepen, zeldzame vogels vergelijken, bodemdieren en droogte, boomschors en een leven in dienst van de natuur. De column is deze week van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Groene Huis te Amersfoort. Lees hier meer over de gehele uitzending. (https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/audio/vroegevogels-radio-7december2025-kunstmatige-rivier-cheetah-bijenrechten)